حسين مير حيدر
206
معارف گياهى ( فارسى )
آن است . از جوشاندهء 4 در 1000 تخم آن و از جوشاندهء 15 در 1000 پوست درخت نيز به عنوان مسهل ملايم استفاده مىشود كه فنجان فنجان قبل از هر غذا خورده مىشود . شربت نرپرون اسهال به صورت مايع ايجاد مىكند لذا در موارد استسقا مفيد است . تهيه عصير نرپرون : مقدار ميوه را گرفته خرد كرده و هستهء آنها را بگيرند و بگذارند كه 4 - 3 روز بماند تا قدرى تخمير شود ، پس از آن فشار داده از صافى داروسازى ردّ كنند و صاف نمايند . از اين صافى معمولا 70 درصد عصير حاصل مىشود . تهيه شربت نرپرون : عصير نرپرون 1 واحد ، قند 1 واحد . اين دو را مخلوط كرده بجوشانند و با صافى داروسازى صاف كنند از اين شربت بهطور متوسط 40 - 15 گرم براى سنين مختلف مسهل قوى است . شربت مخلوط مفيد براى استسقا : شربت نرپرون 60 گرم ، رب ميوهء ابهل ( سرو ) 60 گرم ، رب آقطى 60 گرم . اينها را مخلوط كنند و در موارد استسقاى حاد هر 3 - 2 ساعت فاصله نصف قاشق كوچك بخورند . گونه ديگرى از اين گياه با اينكه گزارشى از وجود آن در ايران نداريم ولى نظر به اينكه پوست آن از داروهاى مسهل معروف است شرح مختصرى از آن در اينجا داده مىشود . پوست اين گياه در كتب طب سنتى ايرانى به نام « كاسكارا » آمده است . به فرانسوى Cascara sagrada و Ecorce sacree و به انگليسى Cascara و Sacred bark و Chittem bark گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء عناب Rhamnaceae نام علمى آن Rhamnus purshiana DC . مىباشد . اين گياه به صورت درختى است كوچك كه بلندى آن كمتر از 10 متر است و در جنگلهاى امريكاى شمالى مىرويد . در پوست آن موادى به نام كاسكارين « 1 » و پورسيانين يا پورشيانين « 2 » وجود دارد كه خاصيت مسهلى دارند و داراى تركيبات گلوكوزيدى است كه پس از هيدروليز به صورت امودين و كريزوفانيك اسيد درمىآيند . اگر به گرد كاسكارا آب كلر اضافه شود به رنگ زرد ليمويى درمىآيد و با
--> ( 1 ) . Cascarine ( 2 ) . Purshianine